.
ondurulmuş Meyve,Sebze Ambalajlama:.
Birçok meyve ve sebze, daha uzun raf
ömrüne sahip olabilmeleri amacıyla (-20C’de ortalama 6 ay)
süpermarketin donmuş ürün reyonunda satışa sunulurlar. Üründe dondurma
işlemiyle mikroorganizmaların gelişmesi önlenilmesine rağmen,
biyokimyasal ve enzimatik bozulmalar meydana gelebilir.
Donmuş meyve ve sebzelerdeki kimyasal reaksiyonlar yavaş
gerçekleşmesine rağmen, belli bir süre sonunda önemli hale gelirler.
Donmuş meyve ve sebzelerde meydana gelen önemli kimyasal reaksiyonlar,
C vitamininin (askorbik asit), beta karotenin, antosiyoninlerin,
klorofiller ve flavanoidler gibi diğer pigmentlerin oksidasyonunu
içerir. Bu reaksiyonlar donmuş ürünün lezzet, renk ve besin değeri
kaybına uğramasıyla sonuçlanır. Bu oksidatif reaksiyonların çoğu
enzimler tarafından katalizlenir. Bu nedenle, birçok meyve ve sebze, bu
enzimleri inaktif hale getirmek için, dondurma işlemi öncesi haşlanır.
Ama yinede oksijen ve ışık varlığında, bu enzimler olmasa da, kimyasal
bozulma meydana gelebilir.
Donmuş meyve ve sebzeler mikrobiyolojik, enzimatik ve bazen kimyasal
olarak stabil durumda olmalarına rağmen, depolanma ve satış esnasında
maksimum kaliteyi temin edebilmek için bu ürünlerin uygun şekilde
ambalajlanması gerekir. Donma yanığına bağlı olan fiziksel bozulma,
dondurulmuş ürünlerdeki en önemli olaydır
Donmuş meyve, sebzelerin depolanması esnasında bu olumsuz
değişikliklerin minimize edilmesi amacıyla uygun ambalajlama materyali
ve teknolojisi kullanılmalıdır.
Donmuş meyve ve sebzeler için ambalajlama materyalinin taşıması gereken özellikler şu şekildedir:
? Ambalajlama materyali nem geçirmemeli, mümkünse ışık ve O2 içinde geçirmezlik özelliği taşımalıdır.
? Donmuş ürünün şekline uyum sağlayabilmesi ve az yer kaplaması için ambalajlama materyali esnek olmalıdır.
? Ambalajlama materyali, uzun süreli donmuş depolamada kolaylıkla kırılmamalı ve bozulmamalıdır.
? Ambalajlama materyali, delinmeye dirençli, sızdırmaz özellikte ve su geçirmez olmalıdır.
? Ambalajlama materyali ürüne herhangi bir aroma bulaşmasına veya koku sinmesine izin vermemelidir.
? Estetik açıdan memnun edici olmalı, düşük maliyette temin edilebilmelidir.
Donmuş meyve ve sebzelerin uzun süreli depolanmasında plastik ambalajlar kullanılabilir.
Plastik ambalaj:
Karnabahar, brokoli, bezelye, mısır, Brüksel lahanası, fasulye gibi
sebzeler ve çilek, vişne gibi meyveler genelde çok farklı boyutlarda
plastik ambalajlarda paketlenir. Bu tip ambalajlar içim en sık
kullanılan malzeme düşük yoğunluklu polietilendir (LDPE). LDPE
hidrofobik ve kısmen kristal yapıda bir polimer filmdir. LDPE’nin
hidrofobik yapısı ona, donmuş ürünler için çok önemli olan yüksek su
geçirmezlik özelliği kazandırır. Bu sayede donma yanığı engellenmiş
olur. Ayrıca suyun absorbe edilmesini ve filmin iç tabakalarında buz
kristallerinin oluşumunu önler. LDPE, su geçirmezlik özelliğinden
dolayı ürünün çözülmesi esnasında serbest kalan suya karşı dirençlidir.
Bunun yanında aside karşı da dirençli olan LDPE, asit içeren meyveler
için ideal bir ambalajlama materyalidir. Amorf bir yapıya sahip
olduğundan düşük sıcaklıklarda esneme özelliğine sahiptir. Böylece
materyal ürünün şeklini alabilir ve paketteki havanın bertaraf edilmesi
sağlanır. Bu esneklik aynı zamanda depolama sırasında filmin
yırtılmamasını, hasar görmemesini de sağlar. LDPE kokuyu geçirmez,
toksik değildir ve piyasadaki en ucuz polimerlerden bir tanesidir.
LDPE’nin en önemli dezavantajı yüksek ışık ve oksijen geçirgenlik
özelliğidir. Bu ışığın katalizlediği oksidatif reaksiyonlar açısından
büyük bir olumsuzluktur. Işık geçirgenlik özelliği filme U.V. absorbe
ediciler katılarak engellenebilir. LDPE gaz geçirmezlik açısından
oldukça kötü bir yapıya sahiptir, fakat bu donmuş depolama
sıcaklıklarında herhangi bir soruna sebep olmaz. Esnek olması nedeniyle
içerdiği ürünleri mekanik darbelerden iyi koruyamaz. Ayrıca. LDPE’den
yapılan ambalajların birbiri üzerinde kayna eğilimleri oldukça
fazladır. Bu ise ürünlerin istiflenmesini zorlaştırır.
Donmuş meyve-sebzeler için diğer ambalajlama sistemleri;
? İçinde kağıttan yapılmış kutu bulunan PET ambalaj
? Naylon / PET / HDPE karışımı
? HDPE / EVA karışımı
? EVA / LDPE / EVA karışımıdır.
PET veya naylon/PET/HDPE laminasyonlu ambalajlar yüksek sıcaklığa
dayanıklı olduklarından sebzelerin ambalajları ile beraber
kaynatılmasını sağlarlar.
Donmuş meyve ve sebzeler büyük satış merkezlerine yığın şeklindeki
ambalajlarla dağıtılırlar. Bu durumda yüksek gerilme kuvvetine
dayanıklı olan EVA ve HDPE karışımları kullanılmalıdır. Bu materyal
aynı zamanda ürün için mükemmel bir nem bariyeri sağlarlar.
Polietilen Hakkında Genel Bilgi:
Polietilen, naftanın parçalanmasıyla oluşan etilenin polimerizasyonu
sonucunda elde edilen bir polimerdir. Ancak polietilen polimeri sadece
etilen monomerinin değil, etilenin diğer monomerlerle birlikte
polimerizasyonundan da elde edilir.
Polietilen, üretim yöntemine göre şu şekilde sınıflandırılır:
? Yüksek basınç polietileni Alçak yoğunluklu polietilen (LDPE; 0,917-0,924 g/cm3)
? Orta basınç polietileni Orta yoğunluklu polietilen (MDPE; 0,925-0,935 g/cm3)
? Alçak basınç polietileni Yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE; 0,936-0,960 g/cm3)
Polietilenin özelliklerini etkileyen en önemli yapısal özellikleri:
Ortalama molekül ağırlığı, molekül ağırlığı dağılımı ve yoğunluktur.
Polietilenin sertlik, çekme gerilimi, yumuşama sıcaklığı ve kırılganlık
gibi temel özellikleri, yoğunluğun artmasına paralel olarak artar.
Uzama ve çarpma dirençleri ise, yoğunlukla ters bir değişim gösterir.
Bu yapısal özellikler üretimde kullanılan hammaddeler ve üretim
koşulları ile belirlenir.
Polietilenin yumuşama sıcaklığı genelde 80-130°C arasındadır. Erime
sıcaklıkları ise, yoğunluğu 0,92 g/cm3 olan esnek polietilenler için
114-116°C; yoğunluğu 0,96 g/cm3 olan sert polietilenler
için134-137°C’dir.
Polietilenler renksiz, hemen hemen tatsız ve kokusuzdurlar. Polimerler
arasında en inert ve dengeli olanlardandır. Tuzlar, asitler ve bazların
sulu çözeltilerine dayanıklıdırlar. Buna karşın derişik oksidan asitler
tarafından bozulurlar. Etki süresine ve sıcaklığa bağlı olmakla beraber
yağa dirençleri yetersizdir. Soğuğa dayanıklıdırlar. Su buharını pek
geçirmezler ve fakat gazlar, aromalar ve yağa karşı orta düzeyde
geçirmezlik gösterirler.
Dondurulmuş meyve sebzelerin ambalajlanmasında daha çok alçak
yoğunluklu polietilen (LDPE; 0,915-0,924 g/cm3) kullanılmaktadır. Alçak
yoğunluklu polietilen, etilen gazının yüksek basınç altında ve yüksek
sıcaklıklarda (200-350°C) serbest radikal tipi başlatıcı ile
polimerleştirilmesi yoluyla (radikalik polimerizasyon) elde edilir.
LDPE folyo halinde 15-250 mm kalınlıklarda kullanılır ve son derece
önemli bir kaplama malzemesidir. LDPE amorf ve dallı budaklı bir yapıya
sahiptir. Genelde renksiz, yarı saydam, esnek, kokusuz, tatsız bir
plastiktir. Kolaylıkla ısıl yapışması en önemli özelliklerinden
biridir. Ayrıca yırtılmaya dirençli olması, su buharı geçirgenliğinin
azlığı ve düşük derecelerde esnekliklerini önemli ölçüde korumaları
gibi olumlu özelliklere de sahiptir. Ancak aroma, karbondioksit ve
oksijen geçirgenlikleri yüksektir. Yağa direnci de azdır. LDPE hem
ucuz, hem de düşük sıcaklık derecelerine (-60°C-+90°C) dayanıklı olduğu
için, dondurulmuş meyve sebzelerin ambalajlanmasında doğrudan
kullanılmaktadır.
Ambalaj Yöntemi Seçimi:
Ambalaj modelinin seçiminde ürün teknik özellikleri ile ambalaj
maliyeti ve hedef pazar analizleri çok iyi yapılarak
değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme içinde pazar araştırmalarına,
ürün için yapılan bilimsel çalışma sonuçlarına, sürekli kendini
yenileyebilen ambalaj teknolojisine ihtiyaç duyulacaktır.
Gelişen teknolojiye paralel olarak, gıda prosesinde; raf ömrü
kimyasallar kullanılmadan uzatılmış gıdalar için geliştirilen yeni
yöntem ve teknikler uygun ambalaj sistemleri ile entegre edilerek
tüketici talep ve istekleri kolayca karşılanabilmektedir.
Modern gıda endüstrisi zincirinde proses ve ambalaj iki önemli halkayı
oluşturmaktadır. Entegre gıda proses ve ambalaj sistemleri ile gıda
ürünlerinde tartışılmaz bir hijyen seviyesi ve kaliteye ulaşmak mümkün
olmaktadır. Yine bu sistemler sayesinde, yeni tüketici istek ve
gereksinimlerine cevap verebilecek esnekliğe ulaşılırken, maliyetleri
düşürebilmek ve sıkı çevre kurallarına uyum sağlamak her gün artan
rekabet koşullarıyla mücadele etme imkanı da sağlamaktadır.
__________________
